بسیاری از افراد تصور میکنند درد دندان همیشه به دلیل پوسیدگی یا عفونت ساده ایجاد میشود، اما در برخی موارد علت اصلی کیست است؛ ضایعهای که معمولا به آرامی رشد میکند و تا مدتها هیچ علامت مشخصی ندارد. به همین دلیل بسیاری از بیماران زمانی متوجه وجود آن میشوند که اندازه کیست بزرگ شده و به استخوان فک، ریشه دندان یا حتی دندانهای مجاور آسیب رسانده است.
کیست اگرچه در اغلب موارد خوشخیم است، اما نباید آن را بیاهمیت دانست. رشد تدریجی این ضایعه میتواند باعث تحلیل استخوان، جابهجایی دندانها، ایجاد عفونتهای مکرر و در موارد پیشرفته شکستگی استخوان فک شود. خوشبختانه با تشخیص زود هنگام و درمان مناسب، اغلب بیماران بدون مشکل جدی بهبود پیدا میکنند.
در این مقاله به صورت جامع بررسی میکنیم که کیست دندان چیست، چرا ایجاد میشود، چه علائمی دارد، چگونه تشخیص داده میشود و بهترین روشهای درمان آن کدام هستند.
علت کیست دندان و نحوه تشخیص
برای درک بهتر علت ایجاد کیست، ابتدا باید بدانیم که بدن هنگام مواجهه با التهاب یا عفونت چگونه واکنش نشان میدهد. هنگامی که پالپ دندان بر اثر پوسیدگی شدید، ضربه یا عفونت از بین میرود، باکتریها از طریق کانال ریشه به انتهای ریشه نفوذ میکنند. سیستم ایمنی بدن برای جلوگیری از گسترش عفونت، سلولهای التهابی را به آن ناحیه میفرستد.
اگر این وضعیت برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، سلولهای باقیمانده اطراف ریشه شروع به تکثیر کرده و به تدریج یک حفره بسته تشکیل میدهند. این حفره به مرور با مایع یا مواد التهابی پر شده و به یک کیست تبدیل میشود. البته همه کیستها به دلیل عفونت ایجاد نمیشوند. برخی از آنها نتیجه اختلالات تکاملی، رشد غیرطبیعی دندانهای نهفته یا باقی ماندن سلولهای جنینی در استخوان فک هستند. در بیشتر موارد این مشکل در نوک ریشه دندان مرده یا در حال مرگ ایجاد میشود. وقتی صحبت از علت میشود، رایجترین دلایل آن را میتوان اینطور بیان کرد:
- رشد نامناسب دندان یا وضعیت نامناسب دندان در دهان.
- کانال ریشه به طور طبیعی یا در نتیجه یک روش نامناسب شکست خورده است.
- یک سندرم ژنتیکی به نام سندرم گورلین
اگر دندان به هر طریقی دفن شود یا نهفته باشد، کیست ممکن است ایجاد شود. به عنوان مثال، دندان عقل اغلب دفن میشود. دندانهای مرده محیط مناسبی برای کیست هستند. اگرچه کیستهای دندانی معمولا نتیجه برخی مشکلات یا عفونتهای دندانی هستند، اما میتوانند نشانهای از یک بیماری متفاوت باشند.
علائم کیست دندان
یکی از مهمترین ویژگیها این است که همیشه با درد همراه نیست. در بسیاری از بیماران، کیست تا مدتها بدون هیچ علامت مشخصی رشد میکند و تنها هنگام انجام عکس رادیولوژی برای درمانهای دیگر تشخیص داده میشود. با بزرگتر شدن کیست، علائم به تدریج ظاهر میشوند. شدت این علائم به اندازه کیست، محل قرارگیری آن و وجود یا عدم وجود عفونت بستگی دارد.
شایعترین علائم عبارتاند از:
- درد مبهم یا فشار در فک
- تورم لثه یا صورت
- حساسیت هنگام جویدن غذا
- لق شدن دندانهای مجاور
- جابهجایی دندانها
- احساس برجستگی روی لثه
- خروج چرک از کنار دندان
- بوی بد دهان
- بیحسی لب یا چانه در کیستهای بزرگ
- شکستگی استخوان فک در موارد بسیار پیشرفته
اگر کیست دچار عفونت شود، درد شدید، تب، تورم گسترده و حتی مشکل در باز کردن دهان نیز ممکن است ایجاد شود. در چنین شرایطی مراجعه فوری به دندانپزشک ضروری است.
آیا کیست دندان خطرناک است و باعث سرطان میشود؟
برای پاسخ به این پرسش باید اول کیستها را بشناسیم. ویژگیها و علت آن را بدانیم. اما مهمترین مساله اقدام به موقع برای درمان است. حتی کوچکترین بیماریها را اگر به حال خود رها کنیم در دراز مدت قطعا خطرناک هستند.
در مورد این مشکل مراجعه سریع به متخصص نه تنها باعث میشود از بروز بیماریهای دیگر مثل سرطان جلوگیری شود، بلکه به نجات دندان آسیب دیده هم کمک میکند. درمان فوری از هر گزینه دیگری بهتر است؛ برای این کار میتوانید یک نوبت دندانپزشکی آنلاین بگیرید و بدون تلف کردن وقت به دندانپزشک مراجعه کنید.
انواع کیست دندان
کیستهای دندانی انواع مختلفی دارند و هر کدام علت، محل ایجاد و روش درمان متفاوتی دارند. آشنایی با این انواع به بیماران کمک میکند تا درک بهتری از بیماری خود داشته باشند.
۱. کیست ریشهای (Radicular Cyst)
شایعترین نوع کیستهای دندانی، کیست ریشهای است که معمولا در انتهای ریشه دندانی ایجاد میشود که عصب آن از بین رفته است. این نوع کیست تقریبا همیشه نتیجه درمان نشدن پوسیدگیهای عمیق یا عفونت مزمن ریشه دندان است. در بسیاری از موارد بیمار سالها از وجود آن اطلاعی ندارد، زیرا رشد آن بسیار آهسته است. اگر اندازه کیست کوچک باشد، ممکن است تنها با درمان ریشه (عصبکشی) و از بین بردن منبع عفونت برطرف شود؛ اما در موارد بزرگتر معمولا نیاز به جراحی وجود دارد.
۲. کیست فولیکولی (Dentigerous Cyst)
این نوع کیست در اطراف تاج دندانهایی ایجاد میشود که هنوز از لثه خارج نشدهاند. دندان عقل نهفته، نیش نهفته و برخی دندانهای اضافی بیشترین احتمال ابتلا به این نوع کیست را دارند. از آنجا که این کیست به آرامی رشد میکند، ممکن است باعث جابهجایی دندانهای مجاور یا تغییر شکل استخوان فک شود.
۳. کیست باقیمانده (Residual Cyst)
گاهی اوقات پس از کشیدن یک دندان، بخشی از بافت کیست در داخل استخوان باقی میماند. در این شرایط حتی پس از خارج شدن دندان نیز کیست همچنان به رشد خود ادامه میدهد. به همین دلیل در جراحیهای دندانپزشکی، خارج کردن کامل بافت کیست اهمیت بسیار زیادی دارد.
۴. کیست کراتوسیست ادنتوژنیک
این نوع کیست نسبت به سایر انواع رفتار تهاجمیتری دارد و احتمال عود آن نیز بیشتر است. کراتوسیست معمولا در استخوان فک پایین دیده میشود و میتواند بدون ایجاد درد، بخش قابل توجهی از استخوان را تخریب کند. به همین دلیل پس از درمان نیز بیمار باید برای مدت طولانی تحت نظر دندانپزشک باقی بماند.
۵. کیست جانبی ریشه
این نوع کیست شیوع کمتری دارد و معمولا در کنار ریشه دندانهای سالم ایجاد میشود؛ رشد آن آهسته است و اغلب بهطور اتفاقی در تصاویر رادیوگرافی مشاهده میشود.
جدول مقایسه انواع کیست دندان
|
نوع کیست |
علت اصلی | محل ایجاد | میزان شیوع |
روش درمان |
|
کیست ریشهای |
عفونت ریشه | انتهای ریشه | بسیار زیاد |
عصبکشی یا جراحی |
|
کیست فولیکولی |
دندان نهفته | اطراف تاج دندان | زیاد |
جراحی |
|
کیست باقیمانده |
باقی ماندن کیست بعد از کشیدن دندان | استخوان فک | متوسط |
جراحی |
|
کراتوسیست |
اختلال تکاملی | استخوان فک | کم |
جراحی و پیگیری |
|
کیست جانبی |
اختلال رشد | کنار ریشه | نادر |
جراحی |
علت ایجاد کیستهای دندانی
کیستهای دندان معمولا نتیجه یک عامل واحد نیست، بلکه مجموعهای از عوامل میتوانند زمینه ایجاد آن را فراهم کنند. مهمترین علت، پوسیدگی درمان نشده دندان است. هنگامی که پوسیدگی به پالپ دندان میرسد و درمان نمیشود، عفونت به ریشه منتقل شده و شرایط برای تشکیل کیست فراهم میشود. عامل مهم دیگر، درمان ناقص ریشه است. اگر پس از عصبکشی بخشی از باکتریها در کانال باقی بمانند، التهاب مزمن ادامه پیدا میکند و احتمال ایجاد کیست افزایش مییابد.
ضربههای شدید به دندان نیز میتوانند باعث مرگ عصب شوند. حتی اگر دندان در ظاهر سالم به نظر برسد، ممکن است چند ماه یا چند سال بعد در انتهای ریشه کیست تشکیل شود. دندانهای نهفته، به ویژه دندان عقل، یکی دیگر از عوامل شناخته شده هستند. باقی ماندن طولانی مدت این دندانها در داخل استخوان احتمال ایجاد کیستهای فولیکولی را افزایش میدهد. عوامل ژنتیکی، برخی اختلالات تکاملی، بیماریهای نادر فک و بیتوجهی به معاینات دورهای نیز میتوانند در بروز این ضایعات نقش داشته باشند.
علائم کیست دندان
یکی از مهمترین ویژگیهای کیست این است که همیشه با درد همراه نیست. در بسیاری از بیماران، کیست تا مدتها بدون هیچ علامت مشخصی رشد میکند و تنها هنگام انجام عکس رادیولوژی برای درمانهای دیگر تشخیص داده میشود. با بزرگتر شدن کیست، علائم به تدریج ظاهر میشوند. شدت این علائم به اندازه کیست، محل قرارگیری آن و وجود یا عدم وجود عفونت بستگی دارد.
شایعترین علائم عبارتاند از:
- درد مبهم یا فشار در فک
- تورم لثه یا صورت
- حساسیت هنگام جویدن غذا
- لق شدن دندانهای مجاور
- جابهجایی دندانها
- احساس برجستگی روی لثه
- خروج چرک از کنار دندان
- بوی بد دهان
- بیحسی لب یا چانه در کیستهای بزرگ
- شکستگی استخوان فک در موارد بسیار پیشرفته
اگر کیست دچار عفونت شود، درد شدید، تب، تورم گسترده و حتی مشکل در باز کردن دهان نیز ممکن است ایجاد شود. در چنین شرایطی مراجعه فوری به دندانپزشک ضروری است.
تفاوت بین کیست دندان و آبسه
کیست در مقابل آبسه قطعا شایعترین معضلی است که بیماران هنگام تجربه تورمهای دردناک در دهان دارند. بنابراین، بسیار مهم است که بیماران بدانند که تفاوت اصلی بین کیست و آبسه، عفونت است. بیشتر کیستهای دندانی عفونی نیستند، اما اگر عفونی شوند، آبسه نامیده میشوند. معمولا آبسه در کیستهای دندانی یا نزدیک آن ایجاد میشود. علت اصلی آبسه باکتریهای موجود در لثه است. در بیشتر موارد، این به دلیل پوسیدگی دندان اتفاق می افتد. اگر بیمار آبسه کوچکی داشته باشد، میتواند آن را با آنتی بیوتیک درمان کند. با این حال، آبسههای بزرگ باید توسط جراح کیست برداشته شوند.
روشهای درمان
انتخاب روش درمان به عوامل مختلفی مانند نوع کیست، اندازه آن، محل قرارگیری، وضعیت دندان و میزان تخریب استخوان بستگی دارد. درمان هرچه زودتر آغاز شود، احتمال حفظ دندان و جلوگیری از جراحیهای وسیع بیشتر خواهد بود.
۱. درمان ریشه (عصبکشی)
اگر کیست در اثر عفونت ریشه ایجاد شده و اندازه نسبتا کوچکی داشته باشد، اولین اقدام درمانی عصبکشی است. در این روش، دندانپزشک با خارج کردن بافت عفونی داخل کانالهای ریشه و ضدعفونی کامل آن، منبع ایجاد التهاب را حذف میکند. در بسیاری از موارد، پس از چند ماه اندازه کیست کاهش یافته و استخوان به تدریج ترمیم میشود.
۲. جراحی خارج کردن کیست
اگر کیست بزرگ باشد یا با درمان ریشه برطرف نشود، جراحی بهترین گزینه خواهد بود. در این روش، پس از بیحسی موضعی، جراح لثه را کنار زده و کیست را به همراه پوشش داخلی آن به طور کامل خارج میکند. حذف کامل دیواره کیست اهمیت زیادی دارد، زیرا باقی ماندن بخشی از آن میتواند باعث عود مجدد شود. در پایان جراحی، محل مورد نظر شست و شو داده شده و در صورت نیاز بخیه زده میشود.
۳. اپیکواکتومی
گاهی با وجود انجام عصبکشی، کیست همچنان باقی میماند. در این شرایط جراح انتهای ریشه دندان را به همراه بافت کیست خارج میکند. این روش به حفظ دندان کمک کرده و احتمال موفقیت درمان را افزایش میدهد.
۴. کشیدن دندان
اگر دندان به شدت تخریب شده باشد یا امکان نگهداری آن وجود نداشته باشد، کشیدن دندان همراه با خارج کردن کامل کیست انجام میشود. پس از بهبود کامل استخوان، در صورت نیاز میتوان از ایمپلنت یا سایر روشهای جایگزینی دندان استفاده کرد.
درمان فوری کیست دندان
بیمارانی که از این عارضه رنج میبرند میخواهند بدانند چگونه از شر کیست خلاص شوند. راههای زیادی برای انجام این کار وجود دارد، اما بهترین آنها جراحی و درمان (با تجویز دندانپزشک معتبر و مراجعه به دندانپزشکی تخصصی) است.
در بیشتر موارد، درمان آنتی بیوتیکی کار را انجام میدهد، اما اگر کیست بزرگ یا عفونی باشد، برداشتن کیست ضروری است. قطعا جراحی آن از درمان آن با آنتی بیوتیک سریعتر است اما مهمترین مساله انجام توصیه دندانپزشک است. اگر او گزینه طولانیتر را پیشنهاد میکند، صرفا به دنبال درمان فوری کیست نباشید و به توصیه او عمل کنید.
درمان خانگی
جراحی کیست ممکن است کمی دلهره آور به نظر برسد، اما خوشبختانه این تنها راه درمان این بیماری برای بیمار نیست. اگر شرایط کیست خفیف باشد و التهابی وجود نداشته باشد، بیماران میتوانند آن را با آنتی بیوتیک مناسب کیست دندان درمان کنند. همچنین، در برخی موارد، درمان خانگی کیست دندان ممکن است کافی باشد. یکی از بهترین درمانهای خانگی استفاده از محلول آب نمک میباشد که دکتر فراز تیموری در این باره میگوید:
آب نمک یک معجزه گر همیشگی می باشد که در بیشتر مواقع یکی از بهترین روش های درمان خانگی بوده که حلال خیلی از مشکلات دهان و دندان است. محلول آب نمک همانند یک دهانشویه طبیعی بوده که زخم های لثه، روی لب و دندان را خیلی سریع برطرف می نماید. روزانه سه مرتبه شست و شوی دهان با آب نمک بهترین گزینه برای رفع کیست دندان خواهد بود.
مهم نیست چه درمانی را انتخاب میکنند، بیمارانی که از کیستهای دندانی و سایر عفونتها رنج میبرند باید با یک دندانپزشک مورد اعتماد مشورت کنند. برای اینکار میتوانید از دندانپزشکان کلینیک مهرآوید که بهترین کلینیک دندانپزشکی شرق تهران محسوب میشود، کمک بگیرید.
مراقبتهای بعد از جراحی کیست دندان
رعایت توصیههای دندانپزشک نقش مهمی در بهبود سریعتر و کاهش احتمال عفونت دارد.
مهمترین مراقبتها عبارتاند از:
- مصرف منظم داروهای تجویز شده
- استفاده از کمپرس سرد در ۲۴ ساعت اول
- خودداری از استعمال دخانیات
- پرهیز از مصرف غذاهای سفت و بسیار داغ
- رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان
- استفاده از دهانشویه طبق دستور پزشک
- مراجعه در زمان تعیین شده برای بررسی روند ترمیم
در صورتی که خونریزی شدید، تب، ترشح چرکی یا درد غیرقابل کنترل ایجاد شود، بیمار باید در اسرع وقت به دندانپزشک مراجعه کند.
عوارض درمان نکردن کیست دندان
برخی افراد به دلیل نداشتن درد، درمان را به تعویق میاندازند؛ در حالی که این تصمیم میتواند پیامدهای جدی به دنبال داشته باشد. رشد تدریجی کیست باعث تحلیل استخوان فک میشود. هرچه استخوان بیشتری از بین برود، درمان نیز پیچیدهتر خواهد شد. در موارد پیشرفته ممکن است دندانهای سالم مجاور لق شوند یا تغییر موقعیت دهند. گاهی نیز کیست وارد سینوس فک بالا شده و باعث مشکلات سینوسی میشود.
از دیگر عوارض مهم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تخریب استخوان فک
- از دست دادن دندان
- ایجاد آبسههای مکرر
- تغییر شکل فک
- آسیب به عصب فک و بیحسی لب
- افزایش احتمال شکستگی استخوان در کیستهای بسیار بزرگ
- نیاز به جراحیهای وسیع و پیوند استخوان
چگونه از ایجاد آن پیشگیری کنیم؟
اگرچه همه انواع کیست قابل پیشگیری نیستند، اما بسیاری از آنها با رعایت بهداشت دهان و مراجعه منظم به دندانپزشک قابل جلوگیری هستند. مسواک زدن دو بار در روز با خمیر دندان حاوی فلوراید، استفاده روزانه از نخ دندان، کاهش مصرف مواد قندی، درمان سریع پوسیدگیها و انجام معاینات دورهای هر شش ماه یک بار از مهمترین اقدامات پیشگیرانه محسوب میشوند. همچنین بررسی وضعیت دندانهای عقل نهفته و درمان بهموقع آنها میتواند خطر تشکیل برخی کیستها را کاهش دهد.
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
اگر هر یک از علائم زیر را تجربه کردید، بهتر است مراجعه به دندانپزشک را به تعویق نیندازید:
- تورم لثه یا صورت
- درد مداوم دندان
- خروج چرک از کنار دندان
- لق شدن ناگهانی دندان
- وجود برآمدگی روی لثه
- بیحسی لب یا چانه
- مشاهده ضایعه در عکس رادیولوژی
تشخیص زود هنگام، سادهترین و کم هزینهترین راه برای جلوگیری از عوارض جدی است.
سخن پایانی
کیست دندان یکی از بیماریهایی است که معمولا بدون علامت آغاز میشود، اما در صورت بیتوجهی میتواند سلامت استخوان فک، دندانها و حتی عملکرد طبیعی دهان را تحت تأثیر قرار دهد. بسیاری از بیماران تا زمانی که کیست بزرگ نشده یا عفونت ایجاد نکرده است، از وجود آن اطلاعی ندارند؛ به همین دلیل معاینات منظم دندانپزشکی و انجام تصویربرداریهای دورهای اهمیت بسیار زیادی دارد.
خوشبختانه امروزه با پیشرفت روشهای تشخیصی و درمانی، بیشتر کیستهای دندانی با موفقیت درمان میشوند و در صورت مراجعه به موقع، امکان حفظ دندان و جلوگیری از آسیبهای گسترده وجود دارد. بنابراین اگر با علائمی مانند تورم لثه، درد مداوم، لق شدن دندان یا مشاهده ضایعه در رادیوگرافی رو به رو شدید، بهتر است هرچه سریعتر با دندانپزشک مشورت کنید.
سوالات متداول
۱. آیا کیست دندان سرطان است؟
خیر. بیشتر کیستهای دندانی خوشخیم هستند، اما برای تشخیص قطعی ممکن است بررسی پاتولوژی لازم باشد.
۲. آیا کیستهای دندان باعث درد میشوند؟
در مراحل اولیه معمولا خیر، اما با بزرگ شدن یا عفونی شدن ممکن است درد و تورم ایجاد شود.
۳. آیا آنتیبیوتیک کیست را درمان میکند؟
خیر. آنتیبیوتیک فقط عفونت را کنترل میکند و خود کیست را از بین نمیبرد.
۴. آیا همه کیستها نیاز به جراحی دارند؟
خیر. برخی کیستهای کوچک پس از درمان ریشه بهبود پیدا میکنند، اما بسیاری از آنها به جراحی نیاز دارند.
۵. آیا کیست دوباره بر میگردد؟
اگر به طور کامل خارج نشود یا علت زمینهای درمان نشود، احتمال عود وجود دارد.
۶. آیا بعد از درمان امکان کاشت ایمپلنت وجود دارد؟
بله. در بسیاری از بیماران پس از ترمیم استخوان میتوان ایمپلنت انجام داد.
۷. آیا کودکان هم دچار کیست دندان میشوند؟
بله، اگرچه شیوع آن در بزرگسالان بیشتر است، اما برخی انواع کیست در کودکان نیز دیده میشود.
۸. آیا کیست باعث لق شدن دندان میشود؟
در صورت بزرگ شدن، ممکن است به استخوان اطراف دندان آسیب زده و باعث لق شدن آن شود.
۹. آیا سیگار احتمال ایجاد کیست را افزایش میدهد؟
سیگار به طور مستقیم علت ایجاد کیست نیست، اما روند ترمیم را مختل کرده و خطر عفونتهای دهان را افزایش میدهد.
۱۰. هر چند وقت یکبار باید برای بررسی سلامت دندانها عکس رادیولوژی گرفت؟
این موضوع به شرایط هر فرد بستگی دارد، اما معمولا دندانپزشک بر اساس سن، سابقه بیماری و وضعیت دهان، زمان مناسب را تعیین میکند.
ببخشید من از کلاس پنجم تا الان که ۱۹سالمه دندونم عفونت میکنه کیست میبنده قرص عفونت میندازم میرع میخواستم ببینم خطر نداره؟
سلام
بله، اگر یک دندان از دوران کودکی تا الان مدام عفونت میکند و کیست یا آبسه ایجاد میشود، طبیعی نیست و نباید فقط با آنتیبیوتیک آن را کنترل کرد.
حتما به پزشک متخصص مراجعه کنید.
سلام من ۱۲ روز پیش عمل جراحی کیست دندان توفک بالا انجان دادم کیست خارج کردن و دندون کیست دار هم کشیدن ولی الان جای کیست ورمش هنوز نرفته ؟؟؟
قبل از مراجعه به دندانپزشک برای رفع درد زیاد چه مسکنی پیشنهاد میدید ؟
عالی
برای رفع کیست دندان باید به چه متخصصی مراجعه کنم ؟ متخصص ریشه یا جراح
بسیار عالی
با سلام و خسته نباشید من ۴ سال پیش دندون خود را عصب کشی کردم الان روی لثه من کیست ایجاد شده ۶ ماه ماندگار شده و دکتر به من گفته علتش عصب کشی بد دندان هست با این حال من یک بار جراحی کردم کیست را خارج کردم اما بعد از دو ماه دوباره به وجود آمد دکتر دندانپزشک به من گفت باید دندان را بکشید. من خارج از ایران زندگی میکنم خواستم بدونم باید این دندان را بکشم راه دیگری ندارد ممنون میشم جواب من رو بدهید با تشکر
من امروز جراحی کیست انجام دادم بعد کشیدن دندانم کیستم اندازه یک بند انگشت بود و نیمی از فک جلومو گرفت بود و بعد جراحی کیست برای آزمایش فرستادن که نوعش مشخص بشه امیدوارم خوش خیم باشد????
امیدواریم اینطور باشد.
من امروز جراحی کیست انجام دادم بعد کشیدن دندانم کیستم اندازه یک بند انگشت بود و نیمی از فک جلومو گرفت بود و بعد جراحی کیست برای آزمایش فرستادن که نوعش مشخص بشه امیدوارم خوش خیم باشد????
ممکنه بچه های زیر ۶ سال هم دچار کیست دندان بشن؟
بله امکانش هست
منم قبلا کیست دندان داشتم. یکی از کارهایی که واسه درمانش کردم شستن دهانم با آب نمک بود که واقعا معجزه کرد.
چه خوب که کیست دندان تون از بین رفت
خالی کردن کیست دندان با سوزن امکان پذیره؟
دندانپزشک باید ببینن وضعیت دندان رو تا بگن چه راحتی بهتره. به ویزیت نیاز داره