نکات مهم برای مراقبت از دندان کودک

امروزه دندانپزشکی کودکان، اطلاعات بسیاری را در مورد مراقبت از دندان‌ کودک از طریق شبکه‌های اجتماعی و بروشورهایی که در کلینیک خود آزادانه در اختیار افراد قرار داده اند را به مردم ارائه می‌دهند.

اطلاع از مراقبت‌هایی که موجب سلامت دهان و دندان کودک می‌شود، به شما این امکان را می‌دهد که از همان بدو تولد رسیدگی‌های لازم را در این مورد انجام دهید. سلامت دهان و دندان بر روحیه  کودکان بسیار اثر گذار است و کودکانی که دندان‌های سالمی ندارند، تصویر ضعیفی از خود خواهد داشت؛ بنابراین شما در سلامت دهان و دندان و روحیه کودک خود نقش مهمی خواهید داشت.

توضیح دندانپزشک کودک در رابطه با مراقبت از دندان کودک:

مراقبت از دندان کودک زیر ۲ سال

اغلب موارد در مراقبت از دندان کودک، برای والدین این سوال پیش می‌آید که مراقبت از دندان کودک از چه سنی آغاز می‌شود؟ جواب این سوال بسیار ساده است، بهداشت دهان و دندان فرزند شما از همان بدو تولد و در سنین نوزادی آغاز می‌شود. شما باید پس از هر بار شیر دادن به نوزاد خود، لثه او را با یک پارچه تمیز نمدار یا گاز استریل که بهداشتی و نرم می‌باشد، تمیز کنید.

سالم بودن لثه نوزاد در درآمدند دندان‌های شیری نقش مهمی دارد؛ ذرات شیر باقیمانده بر سطح  لثه نوزاد موجب التهاب در لثه ی نوزاد می‌شود. لثه سالم نوزاد از بافت صورتی رنگ، سفت و فیبری و پر از عروق خونی تشکیل شده است، اما در صورت تورم ممکن است به شکل قرمز رنگ و حجیم دیده شود.

مرحله بعدی هنگام پدیدار شدن دندان‌های شیری است که اصولا اولین دندان شیری بین ۴ الی ۷ ماهگی در قسمت پایینی لثه ظاهر می‌شود. پس از دیده شدن اولین دندان شیری کار شما جدی‌تر خواهد شد و حتما باید پیگیر بهداشت و سلامت دندان نوزاد خود باشید. در این مرحله گاز استریل جای خود را به مسواک های انگشتی می‌دهد. شما باید پس از هر بار شیر خوردن و بعد از هر وعده غذایی با استفاده از مسواک انگشتی، دندان‌های نوزاد خود را تمیز کنید تا دندان او پوسیده نشود. 

متاسفانه والدین در سنین کم عارضه پوسیدگی دندان را دسته کم می‌گیرند و همین موجب خرابی پیش از موعد دندان کودک می‌شود. ۶ ماه پس از رویش اولین دندان کودک، شما موظف هستید که نوزادتان را به کلینیک دندانپزشکی اطفال برده تا دندانپزشک دندان‌های کودک را معاینه و راه‌های مراقبت از دندان کودک را به شما توضیح دهد. استفاده از خمیر دندان برای کودکان زیر ۳ سال توصیه نمی‌شود، زیرا موجب حالت تهوع کودک می‌شود. کودک در این سن توانایی بیرون ریختن کف حاصل از خمیر دندان را ندارد و آن را قورت می‌دهد و این برای سلامت نوزاد ضرر دارد.

مراقبت از دندان کودک ۳ تا ۵ سال

برای مراقبت از دندان کودک پس از ۳ سالگی از مسواک‌های مخصوص کودکان برای شستشوی دندان آن‌ها استفاده کنید. همچنین پس از ۳ سالگی برای کودک از خمیر دندان بدون فلوراید یا حاوی فلوراید بسیار کم و مخصوص کودکان به اندازه یک نخودچی استفاده کنید. در سنین بین ۳ تا ۵ سالگی شما موظف هستید که برای کودک خود مسواک زده و هرشب نخ دندان بکشید تا غذای باقی مانده لابه لای دندان‌های کودک خارج شود و دندان‌ها آسیب نبینند. اما پس از ۵ سالگی، کودک باید یاد بگیرد که روزی دوبار به طرز صحیح مسواک زده و هرشب نخ دندان بکشد.

برای مراقبت از دندان کودک چه باید کرد؟

• دندان و لثه کودک را ۲ بار در روز مسواک بزنید.
• هر شب پیش از خواب برای کودک نخ دندان بکشید.
• هنگام مسواک زدن دقت کنید زبان کودک را به آرامی مسواک کنید.
• به کودک بیاموزید که خمیر دندان را بیرون ریخته و قورت ندهد.
• مسواک کودک را بین ۳ تا ۶ ماه یکبار، زمانی که پرزهای آن حالت خود را از دست دادند عوض کنید.
• پس از هر بار مسواک زدن، مسواک کودک را بشویید و پس از اینکه کاملا خشک شد آن را در جای خود قرار دهید.
• کودک را هر ۶ ماه یکبار به دندانپزشکی برده تا دندانپزشک دندان‌هایش را معاینه کند.

کلینیک مهرآوید

چگونه باید کودک را به رعایت بهداشت دهان و دندان علاقمند کرد؟

• اجازه دهید طرح و رنگ مسواک را  خود کودک انتخاب کند.
• هنگام تهیه خمیر دندان توجه داشته باشید که طعم مورد علاقه کودک را خریداری کنید.
• برای کودک خود کتاب‌هایی در مورد بهداشت دهان و دندان بخوانید یا ویدیوهایی را به او نشان دهید که مراقبت از دندان کودک را آموزش می‌دهد.
• هنگام مسواک زدن تایمر قرار دهید تا به مدت ۲ دقیقه کودک عمل مسواک زدن را انجام دهد.
• سعی کنید برای ترغیب کودک حین مسواک زدن، آهنگ مورد علاقه کودک را روشن کنید تا کودک با اشتیاق بیشتری مسواک بزند.
• برای برانگیختن ذوق کودک، برچسب‌های جایزه‌ای ستاره دار را  پس از هر بار مسواک زدن به کودک جایزه دهید.

نقش فلوراید در سلامت و مراقبت از دندان کودک 

فلوراید برای مراقبت از دندان‌ کودک شما بسیار مهم است؛ همچنین برای کاهش حفره در دندان‌های شیری و دندان‌های دائمی بسیار ضروری است، زیرا باعث سفت شدن مینای دندان و قوی شدن دندان‌ها می‌‍شود. البته فلوراید زیادی موجب ایجاد لک روی دندان‌ها می‌‍شود و برای سلامت کودک مضر است.

Medical News Today :

Fluoride treatments are typically professional treatments containing a high concentration of fluoride that a dentist or hygienist will apply to a person’s teeth to improve health and reduce the risk of cavities. These in-office treatments may take the form of a solution, gel, foam, or varnish

“درمان‌های فلوراید می‌توانند سلامت دهان و دندان را بهبود بخشند، که به گفته منبع مورد اعتماد سازمان جهانی بهداشت، یک پیش‌بینی‌کننده اصلی سلامت کلی است. سلامت ضعیف دهان و دندان می تواند باعث ایجاد طیف وسیعی از بیماری‌های دیگر از جمله بیماری‌های قلبی عروقی شود.”

پوسیدگی زودرس در کودکان 

پوسیدگی‌های زودرس دندانی عارضه‌ای است که در کودکان بسیار کم سن و سال اتفاق می‌افتد. گاهی این عارضه در کودکان زیر ۲ سال اتفاق می‌افتد؛ در چنین مواقعی کودک بسیار بی‌قرار بوده و با دردهای بسیاری مواجه می‌شود که حتی از شیر خوردن امتناع می‌کند.این پوسیدگی‌ها به دلایلی از قبیل تمیز نشدن دندان پس از شیر یا غذا خوردن، استفاده کودک از شیشه شیر در طول شب و یا تغذیه کودک از سینه مادر در تمام طول شب می‌باشد‌.

راه پیشگیری این اتفاق و مراقبت از دندان کودک، تمیز کردن دندان‌ها در طول روز و پس از وعده‌های غذایی و قطع کردن شیر خوردن شبانه کودک پس از یک سالگی است؛ همچنین سعی کنید کودک پیش از خواب شیر را در ظروف غیر سربسته میل کند. درمان پوسیدگی‌های زودرس در کودکان زیر ۲ سال بسیار سخت است و در اتاق عمل و باروش دندانپزشکی تحت بیهوشی انجام می‌شود.

عواملی که موجب پوسیدگی دندان کودک می‌شود؟

ممکن است این سوال برای شما پیش بیاید که چگونه بفهمیم که دندان کودک در حال پوسیدگی است؟ با پیدایش لکه‌های سفید یا قهوه‌ای بر سطح دندان کودک، می‌توان فهمید که دندان کودک در حال پوسیدگی است.

کودکانی که روزانه مقدار زیادی غذا و نوشیدنی‌های شیرین مصرف می‌کنند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به پوسیدگی هستند. انتخاب غذایی سالم بسیار در مراقبت از دندان کودک مهم است و شما باید سعی کنید که کودکتان کمتر از شکر، آبمیوه، نوشابه، نوشیدنی‌های شیرین و تنقلاتی نظیر شکلات،پاستیل، گز و … بخصوص در میان وعده‌ها استفاده کند. همچنین مسواک نزدن و عدم استفاده از نخ دندان، موجب تجمع پلاک‌ها شده و به مرور زمان مینای دندان کودک را خراب و دندان را دچار پوسیدگی می‌کند.

چگونه از پوسیدگی دندان کودک جلوگیری کنیم؟

• مسواک زدن در دو نوبت در روز
• مراجعه هر ۶ ماه یکبار به دندانپزشک 
• فلوراید تراپی که یک روش بسیار مناسب برای جلوگیری از پوسیدگی است
• فیشور سیلانت تراپی ( در این روش شیارهای عمیق دندانهای آسیاب با ماده مخصوص پوشیده می شود)

خطر دندان‌های پوسیده برای کودکان چیست؟

• تغذیه نامناسب (کودک نمی‌تواند غذای خود را به راحتی بجود)
• عفونت‌های دردناک و خطرناک
• مشکلات در گفتار 
• مشکلات در رشد استخوان فک 
• به وجود آمدن حساسیت‌های دندانی

دندانپزشکی کودکان

خوراکی‌های مفید برای مراقبت از دندان کودک

تغذیه عامل بسیار مهمی در سلامت و رشد دندان است؛ اگر والدین از همان ابتدا یک برنامه غذایی مفید را برای کودک خود ارائه کنند و ذهن کودک خود را به خوردن میوه و خوراکی‌های مفید عادت دهند، قطعا کودک آنها نیز از دهان و دندان سالمی برخوردار خواهد بود. در ادامه به چند دسته از خوراکی‌های مفید که تاثیر زیای در مراقبت از دندان کودک دارند را معرفی خواهیم کرد.

• منابع غذایی حاوی ویتامین  D
• منابع غذایی حاوی ویتامین C
• منابع غذایی حاوی کلسیم
• میوه و سبزیجات 
• سیب زمینی پخته، میوه خشک و مغزهای آجیل

آیا جویدن آدامس برای کودکان مفید است؟

جویدن آدامس پس از سن ۷ سالگی، زمانی که کودک یاد گرفته است که دیگر آدامس خود را قورت ندهد، نه تنها مضر نیست بلکه فوایدی هم دارد که در زیر به آن اشاره خواهیم کرد.

• تقویت فک 
• کمک به تولید بزاق
• شستن تکه‌های غذا از لابه لای دندان
• تازه و خوشبو کردن بوی دهان
• متعادل کننده اسیدی که می‌تواند موجب پوسیدگی شود

سخن پایانی

مراقبت از دندان کودک نقش بسیار مهمی در رشد و سلامتی کودکان دارد. با رعایت بهداشت دهان و دندان، مراجعه به موقع به دندانپزشک، عدم استفاده از مواد قندی و خوراکی‌های مضر و استفاده از غذا و خوراکی‌های مفید از پوسیدگی دندان کودک خود جلوگیری کنید.